The Colonial Era in India
เคญाเคฐเคค เคฎें เคเคชเคจिเคตेเคถिเค เคाเคฒ
เคญाเค 1: เคฌเคนुเคตिเคเคฒ्เคชीเคฏ เคช्เคฐเคถ्เคจ (Multiple Choice Questions - MCQs)
1. เคตाเคธ्เคो-เคฆ-เคाเคฎा เคिเคธ เคตเคฐ्เคท เคाเคฒीเคเค (เคोเคिเคोเคก) เคชเคนुँเคा เคฅा? (In which year did Vasco da Gama arrive at Calicut?)
(A) 1492
(B) 1498
(C) 1510
(D) 1600
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) 1498
2. เคिเคธ เคฒเฅाเค เคे เคฌाเคฆ เคญाเคฐเคค เคฎें เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคถाเคธเคจ เคी เคจींเคต เคชเฅी? (After which battle was the foundation of British rule laid in India?)
(A) เคชाเคจीเคชเคค เคा เคฏुเคฆ्เคง (Battle of Panipat)
(B) เคฌเค्เคธเคฐ เคा เคฏुเคฆ्เคง (Battle of Buxar)
(C) เคช्เคฒाเคธी เคा เคฏुเคฆ्เคง (Battle of Plassey)
(D) เคिเคฒिเคฏाเคจเคตाเคฒा เคा เคฏुเคฆ्เคง (Battle of Chillianwala)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (C) เคช्เคฒाเคธी เคा เคฏुเคฆ्เคง (Battle of Plassey, 1757)
3. 'เคชाเคตเคฐ्เคी เคंเคก เค เคจ-เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคฐूเคฒ เคเคจ เคंเคกिเคฏा' เคชुเคธ्เคคเค เคे เคฒेเคเค เคौเคจ เคฅे? (Who was the author of the book 'Poverty and Un-British Rule in India'?)
(A) เคฎเคนाเคค्เคฎा เคांเคงी (Mahatma Gandhi)
(B) เคฆाเคฆाเคญाเค เคจौเคฐोเคी (Dadabhai Naoroji)
(C) เคเคฐ.เคธी. เคฆเคค्เคค (R.C. Dutt)
(D) เคเคตाเคนเคฐเคฒाเคฒ เคจेเคนเคฐू (Jawaharlal Nehru)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เคฆाเคฆाเคญाเค เคจौเคฐोเคी (Dadabhai Naoroji)
4. 'เคกॉเค्เค्เคฐिเคจ เคเคซ เคฒैเคช्เคธ' (เคนเฅเคช เคจीเคคि) เคिเคธเคे เคฆ्เคตाเคฐा เคถुเคฐू เคी เคเค เคฅी? (By whom was the 'Doctrine of Lapse' introduced?)
(A) เคฒॉเคฐ्เคก เค्เคฒाเคเคต (Lord Clive)
(B) เคฒॉเคฐ्เคก เคกเคฒเคนौเคी (Lord Dalhousie)
(C) เคฒॉเคฐ्เคก เคเคฐ्เคเคจ (Lord Curzon)
(D) เคฒॉเคฐ्เคก เคैเคจिंเค (Lord Canning)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เคฒॉเคฐ्เคก เคกเคฒเคนौเคी (เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคถाเคธเคจ เคฆ्เคตाเคฐा)
5. 1857 เคे เคตिเคฆ्เคฐोเคน เคे เคฆौเคฐाเคจ เคฆिเคฒ्เคฒी เคा เคจेเคคा เคिเคธे เคोเคทिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा? (Who was proclaimed the leader in Delhi during the Rebellion of 1857?)
(A) เคจाเคจा เคธाเคนเคฌ (Nana Saheb)
(B) เคคाเคค्เคฏा เคोเคชे (Tatia Tope)
(C) เคฌเคนाเคฆुเคฐ เคถाเคน เคเคซเคฐ (Bahadur Shah Zafar)
(D) เคฎंเคเคฒ เคชांเคกे (Mangal Pandey)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (C) เคฌเคนाเคฆुเคฐ เคถाเคน เคเคซเคฐ (Bahadur Shah Zafar)
6. เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคेเคฒीเค्เคฐाเคซ เคเคฐ เคฐेเคฒเคตे เคा เคเคฐ्เค เคिเคธเคจे เคตเคนเคจ เคिเคฏा? (Who bore the cost of the first telegraph and railways in India?)
(A) เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคธเคฐเคाเคฐ (British Government)
(B) เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคฐเคฆाเคคा (Indian Taxpayers)
(C) เคเคธ्เค เคंเคกिเคฏा เคंเคชเคจी เคे เคถेเคฏเคฐเคงाเคฐเค (Shareholders of EIC)
(D) เคเคฎींเคฆाเคฐ (Landlords)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคฐเคฆाเคคा (Indian Taxpayers)
7. เคชुเคฐ्เคคเคाเคฒिเคฏों เคจे เคญाเคฐเคค เคฎें เค เคชเคจा เคฎुเค्เคฏ เคेंเคฆ्เคฐ เคเคนाँ เคฌเคจाเคฏा เคฅा? (Where did the Portuguese establish their main center in India?)
(A) เคธूเคฐเคค (Surat)
(B) เคोเคตा (Goa)
(C) เคฎเคฆ्เคฐाเคธ (Madras)
(D) เคเคฒเคเคค्เคคा (Calcutta)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เคोเคตा (Goa)
8. 'เคตंเคฆे เคฎाเคคเคฐเคฎ' เคीเคค เคिเคธ เคเคชเคจ्เคฏाเคธ เคธे เคฒिเคฏा เคเคฏा เคนै? (From which novel is the song 'Vande Mataram' taken?)
(A) เคीเคคांเคเคฒि (Gitanjali)
(B) เคเคจंเคฆเคฎเค (Anandamath)
(C) เคोเคฆाเคจ (Godan)
(D) เคธเคค्เคฏाเคฐ्เคฅ เคช्เคฐเคाเคถ (Satyarth Prakash)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เคเคจंเคฆเคฎเค (Anandamath)
9. เคฅॉเคฎเคธ เคฎैเคाเคฒे เคे 1835 เคे 'เคฎिเคจเค' เคा เคฎुเค्เคฏ เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค्เคฏा เคฅा? (What was the main objective of Thomas Macaulay's 'Minute' of 1835?)
(A) เคृเคทि เคฎें เคธुเคงाเคฐ (Agricultural reform)
(B) เค ंเค्เคฐेเคी เคถिเค्เคทा เคो เคฌเคข़ाเคตा (Promoting English education)
(C) เคธเคคी เคช्เคฐเคฅा เคा เค ंเคค (End of Sati system)
(D) เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคा เคตिเคธ्เคคाเคฐ (Expansion of trade)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (B) เค ंเค्เคฐेเคी เคถिเค्เคทा เคो เคฌเคข़ाเคตा (Promoting English education)
10. เคฐाเคจी เคฒเค्เคท्เคฎीเคฌाเค เคเคนाँ เคी เคถाเคธिเคा เคฅीं? (Rani Lakshmibai was the ruler of which place?)
(A) เค เคตเคง (Awadh)
(B) เคाเคจเคชुเคฐ (Kanpur)
(C) เคाँเคธी (Jhansi)
(D) เคฒเคเคจเค (Lucknow)
เคเคค्เคคเคฐ (Answer): (C) เคाँเคธी (Jhansi)
เคญाเค 2: เคฒเคु เคเคค्เคคเคฐीเคฏ เคช्เคฐเคถ्เคจ (Short Answer Questions)
1. 'เคเคชเคจिเคตेเคถเคตाเคฆ' (Colonialism) เคธे เคเคช เค्เคฏा เคธเคฎเคเคคे เคนैं? (What do you understand by 'Colonialism'?)
เคเคค्เคคเคฐ: เคเคฌ เคเค เคฆेเคถ เคฆूเคธเคฐे เค्เคทेเคค्เคฐ เคชเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เคเคฐ เคฒेเคคा เคนै เคเคฐ เคตเคนाँ เค เคชเคจी เคฐाเคเคจीเคคिเค, เคเคฐ्เคฅिเค เคเคฐ เคธांเคธ्เคृเคคिเค เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคฅोเคชเคคा เคนै, เคคो เคเคธे เคเคชเคจिเคตेเคถเคตाเคฆ เคเคนเคคे เคนैं।
(Colonialism is the practice where one country takes control of another region, establishing settlements and imposing its political, economic, and cultural systems.)
2. 'เคกॉเค्เค्เคฐिเคจ เคเคซ เคฒैเคช्เคธ' (เคนเฅเคช เคจीเคคि) เค्เคฏा เคฅी? (What was the 'Doctrine of Lapse'?)
เคเคค्เคคเคฐ: เคเคธ เคจीเคคि เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฏเคฆि เคिเคธी เคฐिเคฏाเคธเคค เคे เคฐाเคा เคा เคोเค เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคชुเคฐुเคท เคตाเคฐिเคธ (เคฌेเคा) เคจเคนीं เคนोเคคा เคฅा, เคคो เคเคธ เคฐाเค्เคฏ เคो เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคธाเคฎ्เคฐाเค्เคฏ เคฎें เคฎिเคฒा เคฒिเคฏा เคाเคคा เคฅा।
(According to this policy, any princely state would be annexed if its ruler died without a natural male heir.)
3. เคฆाเคฆाเคญाเค เคจौเคฐोเคी เคจे 'เคงเคจ เคे เคจिเคท्เคाเคธเคจ' (Drain of Wealth) เคे เคฌाเคฐे เคฎें เค्เคฏा เคฌเคคाเคฏा? (What did Dadabhai Naoroji state about the 'Drain of Wealth'?)
เคเคค्เคคเคฐ: เคเคจ्เคนोंเคจे เค เคชเคจी เคชुเคธ्เคคเค เคฎें เคฌเคคाเคฏा เคि เคैเคธे เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคถाเคธเคจ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคฐों เคเคฐ เคธंเคธाเคงเคจों เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เค เคฐเคฌों เคชाเคंเคก เคी เคธंเคชเคค्เคคि เคญाเคฐเคค เคธे เคंเค्เคฒैंเคก เคฒे เคा เคฐเคนा เคนै।
(In his book, he compiled data showing how the British were draining billions of pounds of wealth from India to England through taxes and resources.)
4. 1857 เคे เคตिเคฆ्เคฐोเคน เคे เคोเค เคฆो เคฎुเค्เคฏ เคाเคฐเคฃ เคฒिเคें। (Write any two main causes of the Rebellion of 1857.)
เคเคค्เคคเคฐ: 1. เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฐिเคฏाเคธเคคों เคा เคเคฌเคฐเคจ เคตिเคฒเคฏ (เคนเฅเคช เคจीเคคि)। 2. เคฐाเคเคซเคฒ เคे เคाเคฐเคคूเคธों เคฎें เคाเคฏ เคเคฐ เคธुเค เคฐ เคी เคเคฐ्เคฌी เคนोเคจे เคी เค เคซเคตाเคน เคธे เคงाเคฐ्เคฎिเค เคญाเคตเคจाเคं เคो เค ेเคธ เคชเคนुँเคเคจा।
(1. Forced annexation of Indian states (Doctrine of Lapse). 2. Offense to religious sentiments due to rumors of rifle cartridges greased with cow and pig fat.)
เคญाเค 3: เคฆीเคฐ्เค เคเคค्เคคเคฐीเคฏ เคช्เคฐเคถ्เคจ (Long Answer Questions)
1. เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคถाเคธเคจ เคे เคฆौเคฐाเคจ เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเฅे เค เคाเคฒ เคे เคाเคฐเคฃों เคเคฐ เคช्เคฐเคญाเคตों เคा เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคเคฐें। (Analyze the causes and impacts of famines in India during British rule.)
เคเคค्เคคเคฐ: เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคถाเคธเคจ เคे เคฆौเคฐाเคจ เค เคाเคฒ เคेเคตเคฒ เคช्เคฐเคृเคคि เคी เคฆेเคจ เคจเคนीं เคฅे, เคฌเคฒ्เคि เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคตिเคซเคฒเคคा เคा เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคฅे। 1770 เคे เคฌंเคाเคฒ เค เคाเคฒ เคฎें เคเคฐीเคฌ เคเค เคคिเคนाเค เคเคฌाเคฆी เคเคค्เคฎ เคนो เคเค เค्เคฏोंเคि เคंเคชเคจी เคจे เคซเคธเคฒ เคเคฐाเคฌ เคนोเคจे เคे เคฌाเคตเคूเคฆ เคเคฐ เคตเคธूเคฒी เคाเคฐी เคฐเคी। เคฌ्เคฐिเคिเคถ 'เคซ्เคฐी เคฎाเคฐ्เคेเค' เคจीเคคि เคे เคाเคฐเคฃ เคाเคฆ्เคฏाเคจ्เคจ เคी เคीเคฎเคคें เคฌเฅ เคเคं เคเคฐ เคธंเคเค เคे เคธเคฎเคฏ เคญी เค เคจाเค เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคญेเคा เคाเคคा เคฐเคนा। เคเคจ เค เคाเคฒों เคจे เค्เคฐाเคฎीเคฃ เคญाเคฐเคค เคो เคเคนเคฐी เคเคฐीเคฌी เคฎें เคงเคेเคฒ เคฆिเคฏा เคिเคธเคธे เคตเคน เคเคญी เคเคฌเคฐ เคจเคนीं เคธเคा।
(Famines during British rule were results of administrative failure. During the 1770 Bengal famine, nearly one-third of the population died because the Company continued tax collection despite crop failure. Due to the 'free market' policy, food prices soared, and grain continued to be exported to Britain even during crises. These famines pushed rural India into deep poverty from which it never recovered.)
